Stýri
 
Til að hægt sé að fjalla um fjöðrun og stýri á vitrænum nótum þarf að tryggja að allir tali sama mál þess vegna er kannski  best að byrja nokkrum orðskýringum   Orðskýringar


Jeppar sem búið er að breyta hafa það leiða orð á sér að vera ekki jafn góðir í akstri og óbreyttir. Þetta er svolítið skrítið því sá staki þáttur sem hefur kvað mest áhrif á aksturseiginleika bíla sem er hæð massamiðju á móti breidd,  er talsvert betri eftir breytingu en fyrir vegna þess að bílarnir breikka alltaf meira en þeir hækka. Orsakanna fyrir því ef jeppar versna í akstri við breytingu er því að leita í hönnun breytingarinnar, eða þess búnaðar sem notaður er við hana og þá til dæmis dekkjanna. Diagonal dekk eru til dæmis alltaf verri í akstri en radial.
Aðal trikkið til að fá gott stýri er að bíllin stýri ekki þegar hann fjaðrar eða þegar vægi kemur á hjólin  (bremsað eða gefið inn) Oft einblína menn bara á framhjólin og stýrið en þetta á við um bæði fram og afturhjól.

Algeng ástæða fyrir slæmum aksturseiginleikum breyttra jeppa er  röng afstaða stanga í stýrisgang  Stýristöng og Hliðarstífa (sjá mynd) verða að hafa því sem næst sama hall. Það er miklu meira atriði en að þær séu láréttar. Oft eru settir pitmannarmar með niðurfærslum á stýrisvélar en ekki hirt um að laga afstöðu hliðarstífu til jafns við það eða það ekki gert nema að litlu leiti.
 
 

Pitmanarmar með niðurfærslum eru vandamál í breyttum jeppum og ætu menn að forðast notkun þeirra eins og kostur er. Sá svarti  á myndinni her fyrir neðan er með niðurfærslu sem oft hefur brotið öxulinn í stýrisvélinni og jafnvel valdið valdið slysum. Oft er hægt að ná fram mun meiri leiðréttingu á halla stýristanganna með því að snúa stýrisendunum við í stýrisörmunum sem er mun betri leið en það er gert með því að setja skrúfaða kóna í stýrisarmana Öll skárri renniverkstæði ættu að ráða við að smíða kóna og snitta armana fyrir lítið meiri pening en niðurfærsluarmur kostar.
Önnur leið er að smíða nýjan stýrisarm á liðhúsið hægra megin sem er þá ofar en hinn helsti gallin við það er sennilega að þá er ekki hægt að nota klofin stýrisgang (sjá síðar)
.


Pitmanarmar. Sá svarti  á myndinni er með niðurfærslu sem oft hefur brotið öxulinn í stýrisvélinni og jafnvel valdið valdið slysum.


Þegar valdar eru felgur er mikilvægt að gera sér grein fyrir að breidd felgunar og dýpt hefur áhrif á Steering ofsettið (sjá mynd), sé það mjög mikið getur verið mjög erfitt eða jafnvel ómögulegt að stýra bílnum með læsingu að framan sem getur verið mjög bagalegt í torfærujeppa. Kannski er verst að mikið steering offset gerir bílinn mjög óstöðugan við hemlun ef gripið er ójafnt. Yfirleit stækkar dekkið og felgan nokkuð jafnt upp þegar verið er að stækka hjólin og steering offsetið breytist því mjög lítið en þegar verið er að skipta um hásingar undir bílum og færa til mijður í felgum geta menn lent í talsverðum vandræðum út af þessu.  Best er að steering offsettið sé sem minnst helst minna en 5 cm þannig er minnst álag á stýrisganginn og akstur í framdrifinu verður skemmtilegur jafnvel þó bíllinn sé með driflás  að framann.


Caster er eitthvað sem margir eru hrifnir af að hafa mikið af í jeppunum sínum, með því fæst talsverð rásfesta en gallin við það er að mikill caster setur mikið álag á stýrisganginn þegar ekið er á vondum vegum, bognar millibilsstangir eða slitnir stýrisendar eru oft fylgifiskar casters sem komin er upp fyrir 6°.(án caster offsets) Einnig verður stefna bílsins svolítið háð hleðslu og þarf þá stundum að halda við stýrið í bílnum eftir því hvernig hann er hlaðinn. Lítið kingpinn horn leyfir ekki mikinn caster. Það er mjög mikilvægt að menn átti sig á samhengi kingpinn hornsins, castersins og steering offsetsins áður en farið er í miklar breytingar á caster. Þetta á bæði við um hásingu og sjálfstæða fjöðrun. Bílar með sjálfstæða fjöðrun að framan eru oft líka með caster offsetti. Með caster offsetti er hægt að hafa  meiri caster án þess að valda óhóflega miklu álagi á stýrisganginn. Ágæt regla er að hafa málið X eða Z  sem næst þvermáli hjólsins deilt með 25  sem er nálæg 4 sentímetrar fyrir 38 tommu dekk. sem samsvarar þá til  5° caster án caster offsets.   


Með caster offsetti er hægt að hafa  meiri caster án þess að valda óhóflega miklu álagi á stýrisganginn   


Tvær megin gerðir stýrisganga eru í notkun Stýri með millibilsstöng og klofið stýri sem er án millibilsstangar. Segja má að allir bíla sem eru með klafa eða sjálfstæða fjöðrun að framan séu með klofið stýri þar sem eingin bein tenging er á milli hjólanna. Ford bílaframleiðandinn byrjaði á að nota klofin stýri á hásingabíla um miðja síðustu öld til að losna við eigintíðnisveiflur sem mynduðust á stórum dekkjum enda dekkin oft ekki mjög rétt í þá daga. Við sem erum í jeppamennsku að nota stór hjól köllum þetta vandamál venjulega jeppaveiki. Kostir þess að nota klofin stýri í jeppa á stórum hjólum eru mjög miklir, álag á allan stýrisganginn mun minna en með millibilstöng og jeppaveikin alræmda úr sögunni sem gerir stýrisdempara og tjakka nánast óþarfa. Ókostirnir eru vandséðir aðrir en þeir að toe-in og toe-out breytist lítillega við fjöðrun en það er ekki neitt sem telst vera vandamál sé stýristöngin rétt formuð.
 

 

Þetta efni er eign Guðmundar Jónssonar, afritun og notkun þess er öllum heimil til einkanota.
Endurútgáfa með hverskonar breytingum er óheimil nema í samráði við höfund.
Endurútgáfa með engum breytingum er öllum heimil sé höfundar getið.