GPS Global Positioning System

Bandarķkjaher į GPS kerfiš žaš  sem viš notum. Almenningur hefur alltaf haft einhvern ašgang aš žessu kerfi en fram til įrsins 2000 var innbyggš ķ žaš skekkja sem  var um 200 metrar, sķšan žį hefur žetta veriš óruglaš ef svo mį segja og nįkvęmni grunn GPS tękja um 20 metrar lįrétt en fer alveg nišur ķ 5 metra ķ bestu tękjunum įn leišréttingabśnašar. GPS žykir  sjįlfsagšur hlutur ķ öllum jeppum en margir vita lķtiš um tękin og möguleika žeirra.

Global Positioning System er net gervitungla, Žetta eru  24 gervitungl sem ganga į sporbug um jöršina ķ 10800 sjómķlna hęš hvert tungl er um 800 kg og lķtur śt eins og myndin hér viš hlišina žau eru oft kölluš Nafstar“s og eru sżnileg frį jöršu ķ góšu skyggni og verša stundum mjög įberandi žegar sólin glampar į sólarrafhlöšurnar. Tęknin sem žetta kerfi byggir į er žannig aš radķómerki er sent frį tunglunum sem mótakari GPS tękisins nemur, GPS tękiš reiknar svo śt vegalendina ķ žau tungl sem žaš fęr merki frį meš žvķ aš męla tķman sem žaš tekur fyrir merkiš berast til mótakarans eša stašarins sem tękiš er į, śt frį žvķ er svo hęgt aš reikna hnit stašarins. Žar sem radķómerki feršast meš ljóshraša og er ekki nema 0,06 sekśndur aš berast til jaršar frį tungli sem er beint fyrir ofan mótakarann er ljóst aš žaš žarf ansi fķnar klukkur til aš męla žetta enda eru svokallašar atom klukkur ķ öllum gps tunglum. GPS tękiš er meš innbyggšri klukku sem er ekki nęrri nógu rétt en til aš bjarga žvķ er įkvešinni reikniašferš notuš viš eitt žeirra tungla sem GPS tękiš er ķ sambandi viš til aš leišrétta klukkuna tękisins. GPS tęki sem eru ķ sambandi viš 3 tungl eša fleiri eru žvķ ķ raun meš nįkvęmni atomklukku. Žetta trikk er žaš sem gerir gps kerfiš mögulegt įsamt einhverjum biljónum dollara frį bandarķkjaher.

NAVSTAR

GPS tęki žarf aš nį merkjum frį minnst žremur Nafstar gervitunglum til aš reikna śt hnit stašar, tvö til aš finna stašin og eitt til aš leišrétta klukkuna žetta kallast 2D nav . Fjórša tungliš žarf svo til aš finna hęš stašar žaš kallast 3D nav. GPS tunglin senda śt merki meš radķóbylgjum į tveimur tķšnum L1 sem er 1,57542 Ghz og L2 sem er 1,2276 Ghz. GSM sķmar eru į  0.9 og 1.8 Ghz. Sendiafl  tunglanna er minna en 50 wött. L1 er sś tķšni sem almenningur er aš nota en L2 er eingöngu notaš af hernum hśn bķšur upp į meiri nįkvęmni og aš lķkindum eitthvaš leyni dót. Merkiš sem buršarbylgjan flytur er kallaš PRC PseudoRandomCode žaš er flókin röš af  0 og 1. Hvert tungl hefur sitt sérstaka merki į PRC. Merkš er haft flókiš mešal annars til aš minka hęttuna į aš GPS tękin taki truflanir fyrir merki. GPS tękin  žekkja kóšann frį truflunum meš žvķ aš bera merki buršarbylgjunar stöšugt saman viš kóša žeirra tungla sem ęttu aš vera yfir žeim hluta jaršarinnar sem gps tękiš er į. žessi tękni gerir kleift aš nota minni loftnet į gps tękin og minna sendiafl į Nafstar tunglin. Auk einkennikóša hvers tungls ber PRC merkiš lķka rauntķma upplżsingar um rétta stašsetningu tunglanna. Nafstar tungl eru į rśmlega 11 žśsund kķlómetra hraša og fara hringi ķ kring um jöršina į 12 klukkustundum. Fyrsta Navstar gervitunglinu var skotiš į loft 1978. Kerfiš var svo oršiš virkt meš öllum 24 tunglum 1994. Navstar gervitungl hefur um 10 įra lķftķma. Til aš halda batterķinu gangandi žarf aš skjóta upp tveim til žrem nżjum tunglum į įri. Gamla GPS tękiš žitt er örugglega réttasta klukkan į heimilinu. Hér er hęgt aš lęra meira um GPS tęknina į móšurmįlinu, ensku.

GPS 2R-11 er fimmtugasti Navstar gervihnötturinn hann for ķ loftiš 20 mars 2004 frį Cape Canaveral  Station į Florida meš Delta 2 flaug frį Boing

Gps tęki er sem sagt apparat sem getur reiknaš śt hnit žess stašar sem mótakari žess er į. Žetta į lķtiš skylt viš žaš sem viš köllum gps tęki ķ dag, žaš eru venjulegast litlar tölvur meš skjį sem rįša viš aš sżna ferlaskrįr, geyma ķ mynni punkta og ferla og jafnvel skrautleg litakort meš örnefnagagnagrunni. Mikil og blómleg višskipti eru ķ kring um žessar gręjur, nż og nż módel aš koma meš reglulegu millibili og alltaf viršis skjįrinn  stękka og tökkunum fjölga. Žessi tęki eru mjög til hęgšarauka og skemmtunar į feršum en geta seint talist naušsinlegur hluti af bśnaši jeppa en einhver GPS og venjulegur segulįtaviti ętu aš vera ķ öllum jeppum og sķšast en ekki sķst mašur sem kann eitthvaš į žetta.     Hvaš gps ķ jeppa žarf aš geta fer mest eftir žvķ hve fęr ķ siglingafręši notandinn er. žeir sem kunna eitthvaš fyrir sér ķ žessu žurfa bara grunntęki sem getur skrifaš hnit śt į skjį og landakort. Fyrir žį sem ekkert kunna žarf tęki sem getur plottaš ferla į skjį og sżnt einhver kort af žvķ svęši sem feršast er um. Žarna er tęknin aš hjįlpa okkur og gerir fólki sem įšur var ófęrt um aš bjarga sér sjįlft į fjöllum kleift aš feršast um og rata sjįlf til byggša. En žessi fķnu gps tęki eru oft nokkuš flókin og kosta oft talsverša yfirlegu aš lęra į žau, žeim tķma vęri kanski betur variš ķ aš lęra almenna siglingatękni. Flott gps tęki  kemur ekki ķ stašin fyrir žekkingu į siglingafręšum. Góš byrjun gęti veriš aš lesa yfir kaflann um kortagerš hér į žessum vef.